فرهنگ
-
تامال؛ داستان عشق، خمیر و برگ ذرت در قلب آشپزخانههای مکزیک
در فرهنگ مکزیک، غذا فقط برای سیر کردن شکم نیست. غذا یک آیین است، یک پیوند اجتماعی، و گاهی یک ماجرای عاشقانه یا یک جنگ تمامعیار در آشپزخانه! تامال (Tamal) یکی از همین غذاهاست؛ خوراکی باستانی با ریشههایی به عمق تمدنهای مایا و آزتک که هنوز هم در هر گوشه مکزیک با عشق و وسواس پخته میشود. تامال را میتوان تجسم فرهنگ مکزیک در یک لقمه دانست: تنوع بینهایت، طعمهای پیچیده، رنگهای زنده و البته، مقدار زیادی حوصله و سختکوشی. این پست را به این شاهکار آشپزی اختصاص دادهایم؛ غذایی که پختنش گاهی تا دوازده ساعت طول میکشد و آشپزهایش را به موجوداتی نیمهالهی تبدیل میکند! تامال چیست و چه…
-
زبان ناهواتل؛ میراث زنده آزتکها در مکزیک امروز
زبانی که از دل تاریخ سخن میگوید پیش از آنکه اسپانیاییها پا به سرزمین مکزیک بگذارند، زبانی در این منطقه رواج داشت که زبان امپراتوری قدرتمند آزتکها بود. زبانی که نه تنها وسیله ارتباطی، که حامل فرهنگ، دانش و باورهای یک تمدن بزرگ محسوب میشد. این زبان همچنان زنده است و حدود یک و نیم میلیون نفر در مکزیک به آن سخن میگویند. ناهواتل (Nahuatl) نام این زبان است؛ گنجینهای که پس از پنج قرن هنوز نفس میکشد و در برابر هجوم زبان اسپانیایی مقاومت میکند. این زبان به خانواده زبانی اوتوآزتک تعلق دارد و امروزه در مناطق مرکزی مکزیک، به ویژه در ایالتهای مخیکو، پوئبلا، وراکروز، ایدالگو و گوئررو،…
-
یاکو، پیتایا و نانچی؛ میوههای عجیب مکزیک که ندیدهاید
میوههایی که توی فیلمها دیدید تا حالا فیلمی درباره مکزیک دیدهاید که یه میوه عجیب قرمز با دونههای ریز سفید نشان بدهد؟ یا یه میوه سبز شبیه خیار که از کاکتوس آویزان است؟ یا یه میوه زرد کوچک با بوی بهشت؟ اینها افسانه نیستند. واقعیاند و توی مکزیک پیدا میشوند. اسمشان: پیتایا (Pitaya) ، یاکو (Jícama) ، نانچی (Nanche) ، گوانابانا (Guanábana) ، ساپوته (Zapote) و کلی میوه دیگه که شاید اسمشان را هم نشنیده باشید. در این پست، شما را به بازار میوههای عجیب مکزیک میبریم. جاهایی که رنگ و طعم با هم گره میخورند. پیتایا؛ اژدهایی که میوه شد چه شکلی است؟ پیتایا یا میوه اژدها، قرمز یا…
-
پالکه؛ نوشیدنی خدایان که هنوز زنده است
نوشیدنی سفید با تاریخ هزاران ساله در دل کوههای مکزیک، گیاهی میروید به نام ماگی (Maguey) . شبیه آلوئهورا اما بسیار بزرگتر. از دل این گیاه، مایعی سفیدرنگ بیرون میآید که هزاران سال پیش، آزتکها و مایاها آن را مینوشیدند و باور داشتند که خدایان به آنها هدیه دادهاند. اسم این نوشیدنی است: پالکه (Pulque) . پالکه را نوشیدنی خدایان مینامند. نه فقط به خاطر قدمتش، به خاطر جایگاهش در آیینهای باستانی. پیش از نوشیدن، آن را به زمین میریختند تا خدایان بچشند. بعد خودشان مینوشیدند. در این پست، شما را با یکی از قدیمیترین نوشیدنیهای قاره آمریکا آشنا میکنیم. نوشیدنیای که هنوز هم در دل کوههای مکزیک جریان دارد.…
-
اوکساکا و جشن گرگها؛ آیینی که از دل تاریخ بیرون آمد
وقتی کوهها به جشن دعوت میکنند در دل کوههای جنوب مکزیک، در ایالت اوکساکا، هر سال جشنی برگزار میشود که ریشه در اعماق تاریخ دارد. جشنی که در آن رقص، موسیقی، رنگ و آیین چنان در هم میآمیزند که تماشاگر را به هزاران سال قبل میبرند. نام این جشن گوئلاگتسا (Guelaguetza) است. اما مردم محلی آن را با نامی دیگر میشناسند: “Lunes del Cerro” یا “دوشنبههای تپه”. جشن گرگها، جشن ذرت، جشن باروری، جشن زندگی. در این پست، شما را به دل یکی از رنگینترین و اصیلترین جشنهای مکزیک میبریم. جایی که ۱۶ قوم مختلف دور هم جمع میشوند تا هویتشان را جشن بگیرند. گوئلاگتسا یعنی چه؟ گوئلاگتسا (Guelaguetza) یک…
-
پوئبلا و نبرد ۵ می؛ روزی که مکزیک فرانسه را شکست داد
روزی که تاریخ ورق خورد ۵ می ۱۸۶۲. شهر پوئبلا در مرکز مکزیک. ارتش فرانسه، قدرتمندترین ارتش جهان، با ۶۰۰۰ سرباز ورزیده به سمت شهر پیش میآید. قرار است مکزیک را تصرف کنند. قرار است امپراتوری فرانسه در آمریکا زنده شود. اما یک چیز را حساب نکرده بودند: مقاومت مکزیکیها. ارتش مکزیک با ۴۰۰۰ سرباز، که بسیاری از آنها دهقانان عادی بودند، در برابر فرانسویها ایستاد. نه فقط ایستاد، که شکستشان داد. امروز ۵ می در مکزیک و میان مکزیکیهای سراسر جهان جشن گرفته میشود. نه به اندازه ۱۶ سپتامبر (روز استقلال)، اما به عنوان نمادی از مقاومت و غرور ملی. چرا فرانسه به مکزیک حمله کرد؟ مکزیک بعد از…
-
چاروس؛ کابویهای مکزیکی که اسبها را میرقصانند
وقتی اسب و سوار یکی می شوند تصور کنید در یک میدان بزرگ، سوارکاری با کلاه لبهدار پهن و لباسی پر زرق و برق، اسبش را چنان ماهرانه هدایت میکند که حیوان انگار دارد میرقصد. اسب روی دو پای عقب میایستد، دور خود میچرخد، و با ظرافتی باورنکردنی حرکت میکند. جمعیت هورا میکشد و ماریاچیها با شور و شوق مینوازند. این صحنه، توصیف یک مسابقه چارریا است. ورزش ملی مکزیک. میراثی که نسلهاست از پدر به پسر منتقل میشود و هنوز هم در دل کویرها و شهرهای مکزیک زنده است. چــارو (Charro) یعنی کابوی مکزیکی. اما نه یک کابوی معمولی. چاروها نماد غیرت، شجاعت و اصالت هستند. آنها را میتوان…
-
🇲🇽 تندیسهایی که سرنگون شدند؛ مکزیک و مواجهه با گذشته استعماریاش 🗽🔥
وقتی تاریخ از روی پایهها پایین میآید ۱۲ اکتبر ۲۰۲۰. درست ۵۲۸ سال بعد از رسیدن کلمب به آمریکا. در شهرهای مختلف مکزیک، جمعیتهایی جمع شدهاند. طناب دور گردن مجسمهها میاندازند. یک لحظه کشش، بعد صدای مهیب سقوط. کلمب، هرنان کورتس و دیگر قهرمانان دیروز، امروز روی زمین افتادهاند. این صحنه فقط یک تخریب ساده نبود. نمادی بود از تغییر نگاه یک ملت به گذشتهاش. مکزیک سالهاست با این سوال دستوپنجه نرم میکند: با تاریخ استعماریمان چه کنیم؟ استعمار اسپانیا؛ آنچه در کتابها نخواندهاید ورود اسپانیاییها سال ۱۵۱۹ بود که هرنان کورتس با ۵۰۰ سرباز پا به خاک مکزیک گذاشت . تا سال ۱۵۲۱، امپراتوری قدرتمند آزتکها سقوط کرد. نه…
-
باورها و خرافههای مشترک ایران و مکزیک 👁️🇲🇽
از اسفند تا تورتیلا در ایران اگر کسی تعریفتان کند، زود میگویید «ماشاءالله» و اسفند دود میکنید. در مکزیک هم اگر کسی به چشمتان بیاید، دست به کارهای جالبی میزنند. انگار ترس از چشمزخم و حسادت، مرز نمیشناسد. در این پست سری میزنیم به باورهای مشترک ایران و مکزیک؛ از چشمزخم بگیرید تا خرافههای خندهدار و عجیب. ببینید چقدر این دو فرهنگ دور از هم، به هم شبیهاند. ۱. 👁️ چشمزخم؛ ترس مشترک دو ملت در ایران: ما ایرانیها از قدیم الایام به چشمزخم اعتقاد داشتهایم. فخرالدین اسعد گرگانی در منظومه ویس و رامین میگوید : «پس از تو کس نیابد خوشی و کام / چه روی تو چه «چشماروی»…
-
⚖️ تیانگیس؛ وقتی بازار ایرانی در مکزیک نفس میکشد 🇲🇽🇮🇷
خیابانهایی که هر هفته زنده میشوند صبح پنجشنبه است. خیابانی که دیروز فقط چند ماشین رد میشدند، ناگهان رنگارنگ میشود. چادرهای صورتی و زرد روی استوانههای فلزی کشیده میشود. بساط میوه و سبزی، لباس و ظروف، یکی پس از دیگری پهن میگردد. راستهها شکل میگیرد. بوی غذا از یک طرف، صدای چانهزدن از طرف دیگر فضا را پر میکند. این صحنه، نه در بازار تبریز یا اصفهان، که در قلب مکزیک رخ میدهد. مکزیکیها به این بازارهای هفتگی میگویند «تیانگیس» (Tianguis)؛ واژهای از زبان ناهواتل، زبان آزتکهای باستان، به معنای «بازار» . این بازارها هنوز نفس میکشند و هر هفته در شهرها و روستاهای مکزیک برپا میشوند. نکته شگفتانگیز اینجاست:…



















